Sindroma e tunelit karpal (STK) është një neuropati kompresive që ndodh kur nervi median komprimohet në tunelin karpal, në nivelin e artikulacionit radiokarpal të dorës. Ky çrregullim është neuropatia më e zakonshme, duke përbërë rreth 90% të rasteve me neuropati kompresive. Për më shumë detaje mbi neuropatitë periferike, mund të lexoni këtë artikull mbi neuropatitë periferike.
Frekuenca dhe Epidemiologjia e Sindromës së Tunelit Karpal
STK prek rreth 3.8% të popullatës, me një incidencë prej 276 raste për 100,000 njerëz në vit. Më e përhapur tek femrat sesa tek meshkujt, ajo ka një prevalencë 9.2% tek femrat dhe 6% tek meshkujt. Sëmundja shpesh është bilaterale dhe prek kryesisht grupmoshën 40-60 vjeç, megjithëse është diagnostikuar edhe tek pacientët më të rinj, madje 18-20 vjeç.
Simptomat dhe Stadet e Sindromës së Tunelit Karpal
Simptomat e STK zhvillohen në mënyrë progresive, duke kaluar nga parehati e lehtë në dëmtime të rënda muskulare.
Stadi I – Simptomat e Neuropatisë në Natë
Pacienti shpesh zgjohet nga gjumi për shkak të ndjesive të bezdisshme në dorë. Dhimbja, mpirja dhe ndjesia e enjtjes janë të zakonshme. Në disa raste, dhimbja përhapet në parakrah, krah dhe sup. Pacienti mund të ndiejë brakialgji parestetike nokturne, një ndjesi shpimi gjilpërash në gishta. Shkundja e dorës shpesh lehtëson parehatinë.
Stadi II – Simptomat Ditore të STK
Në këtë fazë, simptomat shfaqen edhe gjatë aktiviteteve të përditshme. Lëvizjet e përsëritura të dorës ose mbajtja e saj në një pozicion për një kohë të gjatë përkeqësojnë gjendjen. Kapja e objekteve bëhet më e vështirë dhe mund të ndodhë që ato të bien pa dashje.
Stadi III – Dëmtimi Muskulor dhe Atrofia Thenare
Në fazën e avancuar, muskujt thenare fillojnë të atrofohen. Opozicioni i gishtit të madh vështirësohet. Pacienti nuk përjeton më simptoma të sensibilitetit, pasi nervi median është dëmtuar rëndë.
Shkaqet dhe Faktorët e Riskut të STK
STK është e lidhur me disa sëmundje dhe faktorë:
- Sëmundjet kronike: diabeti mellitus, artriti inflamator, hipotiroidizmi, obeziteti, amyloidosis, akromegalia.
- Faktorët hormonalë: shtatzania, përdorimi i kortikosteroideve dhe estrogjeneve.
- Traumat dhe dëmtimet: fraktura Colles, ndryshimet degjenerative të artikulacioneve.
Metodat e Diagnostikimit të Neuropatisë së Nervit Median
Për të konfirmuar diagnozën e STK, përdoren teste klinike dhe studime elektrofiziologjike. Testet provokative përfshijnë:
- Testi i Phalen – Duart vendosen në fleksion për një minutë.
- Testi i Tinel – Ekzaminuesi godet nervin median në tunelin karpal.
- Testi i Durkan – Aplikimi i presionit mbi skajin proksimal të tunelit karpal.
- Testi i Gillet – Zhgut pneumatik fryhet progresivisht për të vlerësuar përgjigjen nervore.
Megjithëse këto teste ndihmojnë në identifikimin e STK, standardi i artë për diagnozë mbetet elektromiografia (EMG) dhe studimet e përcueshmërisë nervore, të cilat kanë sensitivitet 56%-85% dhe specificitet mbi 94%.
Trajtimi i Sindromës së Tunelit Karpal
Opsionet Jo Kirurgjikale për STK
Terapitë jo kirurgjikale përdoren për simptomat e lehta dhe përfshijnë:
- Imobilizimi me orteza – Mbajtja e dorës në pozicion neutral për 6 javë.
- Injeksionet lokale me steroide – Lehtësojnë simptomat përkohësisht.
- Akupuntura dhe terapia me ultratinguj – Mund të ndihmojnë përkohësisht në lehtësimin e dhimbjes.
Opsionet Kirurgjikale
Në rastet e moderuara dhe të rënda, rekomandohet kirurgjia:
- Kirurgjia e hapur – Incizion longitudinal për të çliruar ligamentin karpi transvers.
- Kirurgjia endoskopike – Rikuperim më i shpejtë, por me rrezik më të lartë për dëmtime neurovaskulare.
Rehabilitimi Pas Trajtimit të STK
Pavarësisht metodës së trajtimit, rehabilitimi është i domosdoshëm:
- Fizioterapia – Ushtrime për forcimin e muskujve dhe rikthimin e lëvizshmërisë.
- Splintet ortopedike – Parandalojnë rikthimin e kontrakturës.
- Monitorimi afatgjatë – Kontroll periodik për të ndjekur progresin.